میثم زندی

ما مجموعه فعالیت های میثم زندی را ثبت می کنیم

 
پیامدهای اخلاقی قیام عاشورا
نویسنده : میثم زندی - ساعت ۱٢:۱٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/٩/۳٠
 

با سلام

دانشجو و خواهر خوبم خانم مرضیه میرزاخانی هر چند به علت مشغله کاری و فعالیت در حوزه فرهنگ وهنر کمتر در کلاس های درس اینجانب حضور یافته،ولی دست نوشته های ارزشمندی را برایم ارسال می دارند که برخی از آن را در این محیط جهت بهره مخاطبان استفاده می نمایم.

 

پیامدهای اخلاقی قیام عاشورا

مرضیه میرزاخانی

 

حادثه کربلا و سخنانی که امام حسین و خانواده او داشتند روحیات و خلق و خویی که از حماسه سازان عاشورا به ثبت رسیده است منبع ارزشمندی برای آموزش اخلاقی و الگوگیری در زمینه خرد سازی، سلوک اجتماعی،‌تربیت دینی و کرات انسانی است. مسائلی همچون صبوری، ایثار، وفاداری، عزت،‌شجاعت،‌وارستگی از تعلقّات،‌ توکل، خداجویی همدردی و بزرگواری نمونه هایی از پیامهای اخلاقی عاشوراست و در گوشه گوشه این واقع جاویدان می توان جلوه های اخلاق را دید.


آزادی

آزادی در مقابل بردگی اصطلاحی حقوقی و اجتماعی است اما آزادگی برتر از آزادی و نوعی حُرمیّت و رهایی انسان از قید و بندهای ذلت آور و حقارت بار است . در پیچ و خم ها و فراز و نشیبهای زندگی گاهی صحنه هایی پیش می آید که انسان ها به خاطر رسیدن به دنیا یا حفظ آنچه دارند یا چند روز بیشتر زنده مانده هر گونه حقارت و ذلت و اسارت را می پذیرند اما احرار و آزادگان گاهی با ایثار جان، هم بهای «آزادی» را می پردازند و تن به ذلت نمی دهند.

اینجاست که امام حسین در صحنه  عاشورا مرگ با عزت بهتر از حیات ذلیلانه است.

نهضت عاشورا جلوه بارزی از آزادگی در مورد امام حسین و خاندان و یاران شهید اوست و اگر آزادگی نبود امام تن به بیعت می داد کشته نمی شد. لیکن او فرمود به خدا سوگند نه دست ذلت به آنان می دهم و نه چون بردگان تسلیم حکومت آنان می شدم. روح آزادگی امام حسین (ع) سبب شد حتی در آن حال مجروح که بر زمین افتاده بود نسبت به تصمیم سپاه دشمن برای حمله به خیمه های زنان و فرزندان برآشوبد و آنان را به آزادگی دعوت کند. اگر آزادیخواهان و آزادگان جهان در راه استقلال و رهایی از ستم و طاغوتها می جنگند و الگویشان قهرمانیهای شهدای کربلاست در سایه همین درس آزادگی است ک ارمغان عاشورا برای همیشه در تاریخ جاویدان است.

 

ایثار

ایثار مقدم داشتن دیگری بر خود است گذشتی از خواسته های خود و نیز چشم پوشیدن از آنچه مورد علاقه انسان است به خاطر دیگری و در راه دیگری، ایثار است اوج ایثار خون و جان است. در صحنه عاشورا نخستین ایثارگر حضرت سیدالشهداء (ع) بود که حاضر شد فدای دین خدا گردد و رضای او را بر همه چیز برگزید واز مردم نیز خواست کسانی که حاضرند خون خود را در این راه نثار کنند با او همسفر کربلا بشوند اصحاب آن حضرت هر کدام ایثارگرانه جان فدای امام خویش کردند در طول حوادث عاشورا، نیز صحنه هایی زیبایی از ایثارگری دیده می شود.

تکریم انسان برخلاف جبهه باطل که به انسانها به عنوان ابزاری برای تامین خواسته ها و منافع خویش می نگرد در حبة حق مومن ارزش و کرامت دارد کرامتش هم نشات گرفته از ارزش حق است. انسانها احترام دارند و به لحاظ ایمانشان مورد تکریمند معیار هم تقوا و ایمان و تعهد است، نه رنگ، زبان، قبیله،‌ نژاد ومنطقه جغرافیایی، امام حسین در روز عاشورا به یاران خویش عزت بخشید آنان را با وفاترین یاوران حق دانسته و خود را به بالین یکایک یاران شهیدش می رساند و سر آنان را به دامن می گرفت بین آنان تفاوت قائل نمی شد هم بر سر بالین علی اکبر حاضر شد هم بر باین غلام خویش، مثال دیگر بخشیدن حٌزبن یزید ریاحی بود،‌ پس از اینکه به یاران امام حسین پیوست و سوال کرد یابن رسول ا... آیا برای من توبه ای هست،‌نشاندهنده نقطه امید او به بزرگواری امام حسین (ع) بود حضرت هم توبه و بازگشت و حقگرایی او را ارج نهاد و او را به بخشایش و رستگاری امید داد. شخصیت دادن به افراد باایمان و فداکار در راه خدا و دین،‌ پیام عاشورا است که از رفتار حسین بن علی آموخته می شود.

جامعه ای که وارث فرهنگ جهاد و شهادت است باید به چنین انسانهایی از جان گذشته،‌ به جانبازان و آزادگان به خانواده های شهدا و ایثارگران حرمتی عظیم قائل شود، تا این خط فدایی،‌ همواره پرجاذبه و دوست داشتنی باقی بماند و مشتاق داشته باشد.

 

توکل

توکل، داشتن تکیه گاهی قدرتمند و استوار در شداید و حوادث عامل ثیات قدم و نهراسیدن از دشمنان و مشکلات است توکل تکیه داشتن به نیروی الهی و نصرت و امداد اوست قرآن کریم دستور می دهد که مومنان تنها به خدا تکیه کنند و در روایات اسلامی آمده است هر که به غیر خدا اتکاء و پشت گرمی داشته باشد خوار و ضعیف می شود. امام حسین در آغاز حرکت خدایی از مدینه تنها با توکل بر خدا این راه را برگزید و هنگام خروج از مکه به سوی کوفه اگر چه برای پاسخگویی به دعوتنامه های کوفیان آهنگ آن دیار کرد ولی باز هم تکیه گاهش خدا بود نه نامه ها و دعوت های مردم کوفه بهمین جهت نیز وقتی در میان راه خبر بی وفایی مردم و شهادت مسلم بن عقیل را شنید برنگشت و چون توکلش در انجام تکلیف بر خدا بود راه را ادامه داد حتی توکلش بر یاران همراه هم بود از این رو از آنها خواست که هر که می خواهد برگردد با این توکل بود که هیچ پیش آمدی در عزم او خلل وارد نمی کرد. این روحیه توکل به خدا هم در آغاز بیرون آمدن از مدینه در وصیت نامه اش به محمد حنیفه چشم می خورد. هم در واپسین لحظات حیاط در گودال قتلگاه. بنابراین در جریان نهضت از ابتدا تا انتها همه مقدمات لازم را فراهم ساخته بود تا توکلش جدای از عل و استفاده از امکانات در راه هدف نباشد که این است مفهوم راستین توکل. در انقلاب اسلامی ایران و سالهای دفاع مقدس درس توکلی که از نهضت عاشورا آموخته بودیم به کار بستیم و پشتیبان و پشتوانه خود را فقط خدا می دانستیم نه گروههای سیاسی یا ذخایر زیرزمینی یا سلاحهای موجود، حضرت امام (ره) منادی این توکل خالصانه بر خدا و زبان است متوکل بود که می فرمود «در همه کارها به خدا اِتکال کنید، قدرتها در مقابل خدا هیچ است،‌اتکال به خدا کنید غلبه به هر چیزی می کنید، پیغمبر اسلام با آنکه یک نفر بود، در مقابل هه دشمنها با اتکال به خدا غلبه کرد بر همه، برای اینکه اتکالش به خدا بود جبرئیل امین پشت سرش بود، شما هم اتکال به خدا کنید تا جبرئیل امین پشت سر شما با شما همراه باشد فرشتگان با شما همراه باشند» این موارد و ویژگیهای دیگری همچون جهاد با نفس،‌شجاعت، صبر و استقامت، عزت، عمل به تکلیف و غیرت و ... که قیام امام حسین (ع) و حادثه عظیم عاشورا را از دیگر وقایع تاریخی متمایز نمود چرا که از نظر امام حسین (ع) آنچه که ایشان و یارانش در عرصه کربلا از ابتدا تا انتها انجام دادند چیزی جز وظیفه دینی وعمل به تکلیف نبود فرهنگ عمل به تکلیف وقتی در جامعه حاکم شود همواره انسان مسلمان احساس پیروزی می کند به تعبیر قرآن کریم به احدی الحسینین دست می یابد. یعنی در مبارزات و جهاد چه کشته شوند و چه به پیروزی نظامی و سیاسی دست یابند هر دو صورت برای آنان پیروزی است آنجا که امام حسین (ع) می فرماید «امیدوارم آنچه خدا برای ما اراده فرموده است، خیر باشد چه کشته شویم چه پیروز گردیم» امام خمینی (ره) بر اساس همین فرهنگ عاشورا می فرمود «ملتی که شهادت برای او سعادت است پیروز است ما در کشته شدن و کشتن پیروزیم».

پیام عاشورا شناخت تکلیف و عمل به آن است از سوی همه مردم بویژه آنان که موقعیت ویژه و خط دهنده و الگویی برای دیگران هستند اگر همه پیروان حق در زمان سیدالشهداء وظیفه خویش را می دانستند و مثل شهدای کربلا با جانبازی و حمایت از امام خویش به وظیفه عمل می کردند مسیر تاریخ به گونه ای دیگر ترسیم می شد و سرنوشت اسلام و مسلمانان جز دیگری بود امروز قید باید شکلهای مختلف تکلیف را شناخت و نسبت به انجام آن متعبد بود پیروزی را در انجام وظیفه دانست امام امت (ره) بارها می فرمود: «همه ما مامور به ادای تکلیف و وظیفه ایم نه مامور نتیجه».

 منابع:

بحارالانوار

مقتل الحسین

صحیفه نور